Kadı Abdülcebbâr özelinde Mu'tezile fıkıh usûlü anlayışı

Abstract

Son yarım asırda genel olarak Mu'tezile özel olarak da Kâdî Abdülcebbâr’a dair kitap, tez ve makale türünden pek çok çalışma yapılmıştır. Çeşitli dillerde üretilen bu telifat tematik olarak geniş bir ilimler yelpazesine dağılsa da aslan payını doğal olarak kelâm ilmi alır. Felsefe, tefsir, fıkıh usûlü, dil, siyaset çalışmaları da bu birikimden nasibini almıştır. Öyle ki Mu'tezile’nin temel kaynaklarını ve bunlardan üretilen ikincil literatürü artık ihata etmek neredeyse imkânsız hale gelmiştir. Doğal olarak ben de bu birikimi hakkıyla inceleyip değerlendirmekten aciz olduğumu itiraf ederek meselenin fıkıh usûlü veçhesine bir nebze değinip mütevazı bir katkı sağlamak istedim. Özellikle de bu mezhebin en büyük teorisyenlerinden biri olan Kâdî Abdülcebbâr’ı biraz daha yakından tanımaya vesile olur düşüncesiyle onun fıkıh usûlü kurgusunu inceledim. Metin içeriğimi imkân ölçüsünde birincil literatürden üretmeye gayret ettim.