Giriş: Dijital dünyada Müslüman olmak

Abstract

21. yüzyılın başlarından itibaren günlük hayatın merkezine yerleşen internet ve dijital teknolojiler, insan varoluşunun neredeyse her yönünü yeniden şekillendirmiştir. Bu dönüşüm, dijital teknolojilerin sürekli gelişimine paralel olarak yeni biçimler kazanmakta ve bireysel kullanım pratiklerine doğrudan yansımaktadır. Dijitalleşme süreci, bireylerin din ve dinî bilgi ile kurdukları ilişkilere de sirayet etmiş; bu durum, söz konusu alanda yapılan akademik çalışmalarda belirgin bir artışı beraberinde getirmiştir. Dijital olan ile dinî olan arasındaki temel dinamikleri ve bu iki alanın karşılıklı etkileşimini merkeze alan çalışmalar, söz konusu ilişkiselliği betimlemeye yönelik farklı nosyonların geliştirilmesine imkân tanımıştır.1 Bu bağlamda, yaşanan dinî pratiğin dijital kültürle kesişmesi sonucunda ortaya çıkan melez ve akışkan bir bağlamı niteleyen “dijital din” kavramsallaştırması, din sosyolojisi literatüründe bu alandaki temel yaklaşımlardan biri olarak öne çıkmaktadır.2 Dijital din, dinî toplulukların teknolojiyi çevrimdışı hizmetlerini genişletmek amacıyla kullanma biçimlerine vurgu yaparken, aynı zamanda internetin maneviyatı yeniden tahayyül etmeye imkân tanıyan yeni bir sosyal manzara sunduğuna da işaret etmektedir. Bu bütünleşme süreci, dijital pratikler ile kültürel bağlamların birbirinden ayrılmaz biçimde iç içe geçtiği, “harmanlanmış” bir dinî alanın ortaya çıkışını betimlemektedir.3 Dijital dinin dijitalleşmeye yaptığı vurguyla benzer bir bağlamda ele alınan ve “dinin medyatikleşmesi” olarak kavramsallaştırılan süreçte, popüler medyanın ve onun dönüşen mecralarının dinî görünürlük ile dinî meşruiyet üzerindeki etkileri merkeze alınmaktadır…