Yükseköğretimde akreditasyon ve üniversite kütüphaneleri göstergeleri: Yapay zeka çağında ölçütlerin yeniden tanımlanması

Abstract

Akreditasyon, yükseköğretim kurumlarında eğitim-öğretim ve araştırma kalitesinin artmasına ve iyileştirme kültürünün geliştirilmesi ile programların tanınırlığına katkı sağlamaktadır. Yükseköğretim akreditasyon süreçlerinde üniversite kütüphaneleri, kalite güvencesi, kurumsal gelişim, şeffaflık ve sürdürülebilirlik açısından önemi rol üstlenmektedir. Bu çalışma, yerel ve uluslararası alanda faaliyet gösteren akreditasyon kuruluşlarının ölçütleri çerçevesinde üniversite kütüphanelerine yönelik talepleri, göstergeleri ve bu kuruluşların değerlendirme için kullandığı soruları analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada özellikle yapay zekaya ilişkin soruların söz konusu ölçütlere dahil edilip edilmediğinin belirlenmesi de hedeflenmiştir. Araştırmada betimsel araştırma yöntemi ve doküman inceleme tekniği kullanılarak kurumsal, fakülte ve program düzeyinde akreditasyon yapan kuruluşların ölçütleri incelenmiştir. Bu çerçevede mühendislik, sosyal bilimler, sağlık, fen-edebiyat, mimarlık ve işletme alanlarındaki ölçütler ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarının analizinde kütüphane koleksiyonları, bütçeleri, profesyonel insan kaynağı ve kapasitesi, fiziksel ve dijital altyapısı ve bilgi erişim hizmetleri çok boyutlu olarak değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmede, kütüphanelerin akademik destek birimi olmanın yanında, eğitim-öğretim ve araştırma süreçlerinin ayrılmaz bir bileşeni olduğu görülmüştür. YZ desteği ile bilgiye erişim, verilerin yönetimi, araştırmalardaki destek hizmetleri ve dijital yetkinlik konularında yaşanan baş döndürücü dönüşüm, incelenen akreditasyonlardaki ölçütlerin güncellenmesi gerektiğini göstermektedir. Bu bağlamda, üniversite kütüphanelerine yönelik akreditasyon ölçütlerinin, araştırma çıktıları, dijital yetkinlikler, YZ okuryazarlığı, etik kullanım ve araştırma verisi yönetimi temelinde yeniden yapılandırılması önerilmektedir.