Dijitalleşen tefsir: Uluslararası platformlar ve Türkiye’ye yansımaları

Abstract

Yaşanılan çağın bir icadı olarak dijitalleşme, uluslararası yapıyı tek bir toplum olarak birleştirebilecek güçtedir. Bu gücün müspet yanlarından birisi, Kur’an-ı Kerim’in aktarılması ve anlaşılması hususundaki tefsir çalışmalarıyla öne çıkan dijital platformların varlığıdır. Dijitalleşen tefsirin etkisi ile dünyada ve Türkiye’de etkin olan siber aktörlerin Kur’an’ın meşruiyetiyle ulaştıkları noktalar belirsizdir. Dijital tefsirle muhatap günümüz neslinin hangi konularda Kur’an’a müracaat ettiği, Türkiye ve dünyada bu temayülün benzerliği veya farklılığının boyutları, henüz akademik araştırmalara konu edilmemiştir. Bu araştırmada, uluslararası alanda dijital enstitü olarak tasarlanmış üç platformdaki videolar Kur’an tefsiri bağlamında ele alınmıştır. Bu doğrultuda, çok takipçili Bayyinah, Jannah ve Yaqeen Enstitüleri, kurucuları ve asıl temsilcilerinin hem kendi platformlarında en çok izlenen hem de Türkiye’deki platformlarda altyazılı olarak yayımlanıp en çok izlenen üçer videosu tahlil edilerek karşılaştırılmaktadır. Analiz edilen videolardan tespit edilen ayetler uluslararası ve Türkiye ölçeğinde ele alınış, yöntem ve muhteva yönünden birbirleri ile karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak Türkiye ve dünyada takip edilen bu platformların, izleyici tercihleri bakımından çoğunlukla ortak veya yakın temalarda buluştukları ifade edilebilir. “En çok izlenen” kriteri doğrultusunda Türkiye ve dünyada takip edilen içeriklerden ulaşılan sonuçlar, bu videolarda çoğunlukla farklı ayetlerin konu edildiğini göstermektedir. Buna rağmen ayetlerin ele alınış amacı ve yöntemi çoğunlukla ortaktır. Bu da bu çalışmadaki örnekler özelinde, dijital platformlardaki açıklamaların teknik anlamda Kur’an tefsirinden ziyade Kur’an yorumundan söz etme gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır.

Digitalization, as an invention of the contemporary era, possesses the capacity to unify the international structure into a singular global society. A positive side of this power is the emergence of digital platforms Digitalization is a defining characteristic of the contemporary era, possessing the capacity to integrate international structures into a unified global society. A significant benefit of this transformation is the emergence of digital platforms specializedin exegesis (tafsir), which facilitatethe global dissemination and comprehension of the Quran. However, the impact of digitalized tafsir and the legitimacy achieved by influential global digital actors within the Turkish context remain under-explored. Specifically, academic literature has notsufficiently addressed the topics for which the contemporary generation consults digital tafsir, nor the degree of convergence between trends in Türkiye and the global sphere. This study examines videos f1rom three major international digital institutes: Bayyinah, Jannah, and Yaqeen. It analyzes and compares three videos from each platform's founder, selected based on two criteria: the most-watched videos on their original platforms and the most-watched subtitled versions available in Türkiye. By comparing the methodology, content, and treatment of Quranic verses on both international and Turkish scale, the findings suggest a convergence in viewer preferences. While the specific verses featured in the "most-watched" videos often differ, the underlying purpose and methodology of interpretation remain largely consistent. These results underscore the necessity of framing these digital discourses as “Quranic commentary” (interpretation) rather than traditional “Quranic exegesis” (tafsir).