Ortaokul öğrencilerinin algıladıkları anne-baba tutumu ve matematikte öğrenilmiş çaresizlik düzeyi arasındaki ilişkide akademik özyeterliğin aracı rolünün incelenmesi

Abstract

Bu tez çalışması, ortaokul öğrencilerinin algıladıkları anne-baba tutumları ile matematik dersinde yaşadıkları öğrenilmiş çaresizlik arasındaki ilişkiyi incelemeyi ve bu ilişkide akademik öz-yeterliğin aracılık rolünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada veriler Anne-Baba Tutum Ölçeği (ABTÖ), Matematikte Öğrenilmiş Çaresizlik Ölçeği, Çocuklar için Öz yeterlik Ölçeği Akademik Öz yeterlik Alt Boyutu ve araştırmacı tarafından oluşturulan Sosyodemografik Bilgi Formu ile toplanmıştır. Araştırma için geçerli ölçekler İstanbul ili Başakşehir ilçesinde seçilen 4 ortaokuldan, 2024-2025 öğretim yılında öğrenim gören 232’si kız 218’i erkek 450 öğrenciye anket yöntemiyle uygulanmıştır. Araştırmada, algılanan anne-baba tutumları bağımsız değişken, matematikte öğrenilmiş çaresizlik ise bağımlı değişken olarak ele alınırken, akademik öz yeterlik aracı değişken olarak incelenmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda, öğrencilerin algıladıkları ABTÖ alt boyutlarından alınan yüksek puanın akademik öz yeterlik düzeylerini olumlu yönde etkilediği ve bu durumun matematikte öğrenilmiş çaresizlik düzeylerini azalttığı bulunmuştur. Buna karşılık, ABTÖ alt boyutlarından alınan düşük puanın ise öğrencilerin akademik öz yeterlik inançlarını zayıflatarak öğrenilmiş çaresizlik davranışlarını artırdığı gözlemlenmiştir. Yapılan aracılık analizleri, akademik öz-yeterliğin, anne-baba tutumları ile öğrenilmiş çaresizlik arasındaki ilişkide kısmi bir aracı rol oynadığı bulunmuştur...

This thesis aims to examine the relationship between middle school students’ perceived parenting styles and their experiences of learned helplessness in mathematics, and to reveal the mediating role of academic self-efficacy in this relationship. Data were collected using the Perceived Parental Attitude Scale, the Learned Helplessness in Mathematics Scale, the Children’s Self-Efficacy Scale, and a Socio-Demographic Information Form developed by the researcher. The study was conducted using valid and reliable scales with 450 students (232 girls, 218 boys) enrolled in four selected middle schools in Istanbul during the 2024–2025 academic year, through a survey method. In the research, perceived parenting styles were treated as the independent variable, learned helplessness in mathematics as the dependent variable, and academic self-efficacy as the mediating variable...