Şeyh Google’dan yapay zekâ imama mı? Müslüman dijital mecralarda İslami etki ve otoritenin dönüşümü

Abstract

Bu çalışma, önemli birtakım sorulara ya da yapay zekâ (YZ) terminolojisiyle ifade edilecek olursa bir dizi komuta odaklanmaktadır: Çevrimiçi ortamlar, İslami otoritenin geleneksel modellerini ne ölçüde zorlamaktadır? Dijital okuryazarlığa sahip âlimler ve dinî liderler, geleneksel sınırların ötesine geçen bir etki alanı oluşturduklarında nasıl bir rol üstlenmektedir? Bu yeni İslami “influencer”ların işlevleri nelerdir? Ayrıca, fetvalar ve dinî görüşler bağlamındaki bu yoğun bilgi yükü içerisinde, “Şeyh Google”ın algoritmaları bilgiyi ne ölçüde aracılaştırmakta ve yönlendirmektedir? Bu kapsayıcı temalar, Siber İslami Ortamlar (SİO’lar) üzerine yürüttüğüm araştırmayı derinden etkilemiş olup, yapay zekânın etkisine yönelik artan akademik ilgiyle birlikte yeni bir anlam ve önem kazanmıştır. SİO’lar; yerel, ulusal ve küresel ağlar arasında (ve bu ağların kesişim noktalarında) farklı dillerde şekillenen, çeşitli Müslüman dünya görüşlerini, ağ yapılarını ve kimlikleri ifade eden; karmaşık, sürekli dönüşen dijital arayüzleri kapsayan, gelişmekte olan bir şemsiye kavramdır. Bu ortamlar, “resmî” dinî söylemlerden aktivist yaklaşımlara ve bireysel yorumlara kadar uzanan geniş bir yelpazeyi içermektedir...