Elektrikli skuterların karıştığı trafik kazalarında işletenin kusursuz sorumluluğu

Abstract

Gelişen teknolojiyle birlikte şehir içi ulaşımda yaygınlaşan ve “mikro mobilite” aracı olarak adlandırılan elektrikli skuterlar, geleneksel motorlu taşıtlara çevre dostu bir alternatif sunarken trafikteki hukuki statüleri ve sebep oldukları kazalar bakımından ciddi tartışmaları beraberinde getirmektedir. Mevcut yasal düzenlemelerde bu araçların “taşıt” olarak kabul edilmesine rağmen, Karayolları Trafik Kanunu'nda açıkça “motorlu” veya “motorsuz” taşıt kategorisine sokulmamış olması, bu araçların karıştığı kazalarda işletenin sorumluluğunun genel hükümlere dayalı kusur sorumluluğu mu, yoksa tehlike ilkesine dayalı kusursuz sorumluluk mu olacağı konusunda belirsizlik yaratmaktadır. Bir diğer ifadeyle Karayolları Trafik Kanunu md. 85 kapsamında işletenin kusursuz sorumluluğunun elektrikli skuter kazalarında uygulama bulup bulmayacağı belirsizdir. Özellikle paylaşımlı skuter kiralama kapsamında kiralayan şirketin sorumluluğunun KTK md. 85 kapsamına girip girmediği tartışmalıdır. Bu çalışmada, elektrikli skuterların Türk hukukundaki yasal niteliği incelenerek, üçüncü kişilerin uğradığı zararlarda özellikle paylaşımlı kiralama hizmeti sunan işletmelerin hukuki sorumluluğunun kapsamı ve niteliği tespit edilmeye çalışılmaktadır. Çalışma, sürücü ile kiralayan arasındaki sözleşmesel ilişkiyi dışarıda tutarak, üçüncü kişilere karşı işletenin sorumluluğuna odaklanmakta ve kanun koyucunun e-skuterları tescil ve sigorta gibi yükümlülüklerden muaf tutarken sorumluluk rejimini düzenlememiş olmasından doğan yasal boşluğun nasıl doldurulması gerektiğini irdelemektedir. Bu araçların teknik özellikleri itibariyle motor gücüyle hareket ettiği ve trafikte yayalar için ciddi riskler oluşturduğu gözetilerek, Karayolları Trafik Kanunu'ndaki motorlu araç işletenin kusursuz sorumluluğuna ilişkin hükümlerin uygulanması gerektiği savunulmaktadır.

Electric scooters, increasingly used in urban transportation as micro-mobility vehicles, present an environmentally friendly alternative to traditional motor vehicles, while giving rise to significant legal debate, particularly concerning their status in traffic law and the liability regime applicable to accidents they cause. Although current legislation recognizes electric scooters as “vehicles,” they are not expressly categorized as either “motorized” or “non-motorized.” This ambiguity creates uncertainty as to whether liability arising from scooter accidents should be based on fault under general provisions or on strict liability grounded in the principle of risk. Specifically, it remains unclear whether the operator‟s strict liability under Article 85 of the Highway Traffic Law applies to such accidents. The issue is especially controversial in the context of shared scooter rental services, where it is debated whether rental companies qualify as operators within the meaning of Article 85. This study analyzes the legal nature of electric scooters under Turkish law and seeks to clarify the scope of operators‟ liability for damages suffered by third parties. Excluding the contractual relationship between rider and rental company, the analysis focuses solely on liability toward third persons and addresses the legislative gap created by exempting escooters from registration and insurance requirements without clearly defining the applicable liability regime. Given that electric scooters operate by motor power and may pose serious risks to pedestrians, the study argues that the strict liability provisions applicable to motor vehicle operators under the Highway Traffic Law should apply.