Değer sistemleri bağlamında eğitim ve yapay zekâ ilişkisi

Abstract

Bu bölümde, eğitim ile yapay zekâ arasındaki etkileşim, değer sistemleri çerçevesinde ele alınmaktadır. Değer sistemleri; bireylerin düşünce yapısını, karar alma süreçlerini ve toplumsal ilişkilerini şekillendiren temel toplumsal ve zihinsel yapılardır. Eğitim, bu sistemlerin aktarımı ve dönüşümünde kritik bir işleve sahiptir. Yapay zekânın eğitimde yaygınlaşmasıyla birlikte, bu değer sistemleri üzerindeki etkileri daha görünür hale gelmiştir. Bölümde, yapay zekâ destekli uygulamaların öğrenci özerkliği, etik muhakeme, öğretmen rehberliği, karar süreçleri ve değerlendirme pratikleri üzerindeki etkileri değerlendirilmektedir. Ayrıca, kültürel çeşitlilik, veri mahremiyeti, önyargı riski ve insan denetimi gibi konular, değer sistemleri bağlamında tartışılmaktadır. Eğitim ortamlarında kullanılan yapay zekâ sistemlerinin, sadece teknik değil, aynı zamanda kültürel ve ahlaki sorumluluklar gözetilerek tasarlanması gerektiği vurgulanmaktadır.In this chapter, the interaction between education and AI is addressed within the framework of value systems. Value systems are fundamental social and mental structures that shape individuals’ thought patterns, decision-making processes and social relationships. Education has a critical function in the transmission and transformation of these value systems. With the widespread adoption of AI in education, its effects on these systems have become more visible. In the chapter, the impacts of AI-supported applications on student autonomy, ethical reasoning, teacher guidance, decision processes and assessment practices are evaluated. Additionally, issues such as cultural diversity, data privacy, bias risk and human oversight are discussed regarding the value systems. It is emphasized that AI systems used in educational environments should be designed not only with technical considerations but also with cultural and ethical responsibilities in mind.