Sadrazam Köprülüzâde Fazıl Ahmed Paşa'nın hâmiliğindeki ilmî faaliyetler

Abstract

Bilim Tarihi alanının kurucu isimlerinden George Sarton (öl. 1956) İslam bilim tarihindeki yükseliş döneminin on ikinci yüzyılda sona erdiğini iddia etmiştir. Sarton’la aynı dönemde yaşamış olan ve Osmanlı bilim tarihi üzerine ilk kitabı yazan Abdülhak Adnan Adıvar (öl. 1955) ise Osmanlı İmparatorluğu’nda ortaya konulan ilmî faaliyetleri İslam bilim geleneği içerisinde değerlendirmiş ve özellikle on beşinci yüzyılda imparatorlukta büyük bir ilmî merak ve heyecanın var olduğunu belirtmiştir. Adıvar, diğer taraftan, imparatorluktaki canlı ilim ortamının on altıncı yüzyılda kaybolduğunu ve takip eden yüzyılda ilmî ve fikrî açıdan bir gerileme dönemi yaşandığını ifade etmiştir. On yedinci yüzyıl bilim ve kültür insanlarından Emir Çelebi (öl. 1638), Şemseddin ‘Itakî (öl. 1632?), Kâtip Çelebi (öl. 1657), Salih bin Nasrullah bin Sellum (öl. 1670), Ebubekir bin Behram ed-Dımeşkî (öl. 1691), Hezârfen Hüseyin Efendi (öl. 1691?) ve Hayatîzade Mustafa Efendi (öl. 1692) gibi kişiler, Adıvar’a göre, duraklayan ve gerileyen ilmî hayat içerisinde müstesna şahsiyetlerdir…