The Islamic bloc in Palestinian universities: Student resistance, mobilization, and political opportunity structures

Abstract

This study critically analyses the transformation of the Islamic Bloc, Palestine’s Islamic student movement, from its inception in 1980 to the 2021 Seif Al-Quds uprising. It challenges simplistic narratives that reduce the mobilisation of the Islamic Bloc to either culturalist explanations or structural determinism. Instead, it argues that the Bloc’s transformation has been shaped by the dynamic interplay between cultural agency and structural conditions, including historical turning points (e.g., the First Intifada, Oslo Accords, and Gaza wars), spatial-institutional settings, alliances with political factions, and the degree of autonomy within university administrations. Based on a qualitative analysis of oral histories and primary sources spanning 1980– 2021 and drawing on in-depth interviews with 31 current and former members of the Islamic Bloc across multiple Palestinian universities, the study explores how political opportunity structures and sociopolitical affiliations (with factions, universities, and Israeli/Palestinian authorities) influence collective mobilisation. Methodologically, the research integrates social movement theory and positioning theory to bridge discourses of anti-colonial resistance and collective grievance with institutional and factional dynamics...Bu çalışma, Filistin’in İslami öğrenci hareketi olan İslami Blok’un 1980'deki kuruluşundan 2021’deki Seyf el-Kuds ayaklanmasına kadar geçirdiği dönüşümü eleştirel bir bakışla analiz etmektedir. Çalışma, İslami Blok’un mobilizasyonunu yalnızca kültürelci açıklamalara ya da yapısal determinizme indirgemeye yönelik basitleştirici anlatıları sorgulamaktadır. Bunun yerine, Blok’un dönüşümünün; tarihsel dönüm noktaları (örneğin, Birinci İntifada, Oslo Anlaşmaları, Gazze savaşları), mekânsal-kurumsal bağlamlar, siyasi fraksiyonlarla kurulan ittifaklar ve üniversite idarelerindeki özerklik düzeyi gibi kültürel özneleşme ile yapısal koşullar arasındaki dinamik etkileşim tarafından şekillendiğini ileri sürmektedir. 1980–2021 dönemini kapsayan sözlü tarihler ve birincil kaynakların nitel analizine dayanan bu araştırma, Filistin’in farklı üniversitelerinde İslami Blok’un mevcut ve eski üyeleriyle gerçekleştirilen 31 derinlemesine mülakata dayanmaktadır. Çalışma, siyasi fırsat yapıları ile sosyo-politik aidiyetlerin (fraksiyonlar, üniversiteler ve İsrail/Filistin otoriteleriyle ilişkiler) kolektif mobilizasyon üzerindeki etkisini incelemektedir. Yöntemsel olarak araştırma, sosyal hareket teorisi ile konumlandırma teorisini birleştirerek sömürge karşıtı direniş ve kolektif hoşnutsuzluk söylemlerini kurumsal ve fraksiyonel dinamiklerle ilişkilendirmektedir...