Uzaktan çalışma

Abstract

Çalışma yöntemlerinden uzaktan çalışma, ülkemizde uzun yıllardır sözleşme serbestisi ilkesi gereğince uygulanmakta olmakla beraber 2016 yılında 4857 sayılı İş Kanunu’nun1 çağrı üzerine çalışmayı düzenleyen 14. maddesine ek fıkralar getirilmek2 suretiyle açık düzenlemeye kavuşturulmuştur. Bununla birlikte, uzaktan çalışmanın usul ve esasları, işin niteliği dikkate alınarak hangi işlerde yapılamayacağı, verilerin korunması ve paylaşılmasına ilişkin işletme kurallarının uygulanması ile diğer hususların Çalışına ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir. Yaklaşık beş yıllık uzun bir bekleyişin sonunda -2021 yılında- söz konusu yönetmelik "Uzaktan Çalışma Yönetmeliği"’ adı altında yürürlüğe girmiştir4. Aradan geçen uzun süreden sonra yönetmelikle düzenleme yapılmasının temel sebebi; Covid-19 Pandemisi döneminde zorlayıcı sebeplerle uzaktan çalışmaya geçişin yaygınlaşması, dolayısıyla yönetmelik ile düzenleneceği belirtilen hususlara duyulan ihtiyacın artmasıdır. Pandemi dönemi öncesinde de dijitalleşmenin çalışma yaşamına etkisi ile uygulaması giderek artan uzaktan çalışma yöntemleri, özellikle pandemi döneminde öncekine nazaran çok daha hızlı bir biçimde yaygınlaşmıştır. Bu dönemde uzaktan çalışmanın özellikle ev eksenli tele çalışma (home-office) türü hiç olmadığı kadar yaygın başvurulan bir uygulama haline gelmiştir. Şunu da belirtmek gerekir ki, belirtilen dönemde uzaktan çalışma yöntemlerini tecrübe eden pek çok işveren ve çalışan avantajları nedeniyle bu çalışma modelini günümüzde de sürdürmektedir. Uzaktan çalışma avantajları kadar dezavantajları da olan bir çalışma biçimi olduğundan sınırlarının ve taraf yükümlülüklerinin belirlenmesi önem arz etmektedir. Çalışmamızda, öncelikle uzaktan çalışma kavramına ve türlerine kısaca yer verilecek; ardından uzaktan çalışma ilişkisinin kurulması, zorlayıcı sebep döneminde uzaktan çalışma uygulaması, bu çalışma ilişkisine uygulanacak hükümler ile tarafların özellik arz eder hak ve yükümlülükleri üzerinde durulacaktır.