Manastırlı İsmâil Hakkı ve Vesâilü'l-Felâh fî Mesâili'n-Nikâh adlı eseri

Abstract

Tanzimat döneminde başlayan hukukî yenileşme sürecinin bir ürünü olan Mekteb-i Hukuk, 1878’de kurulmuş ve klasik medrese geleneğinden farklı bir eğitim anlayışı benimsemiştir. 1896’da müfredata eklenen Kitâbü’n-Nikah dersi, dönemin önde gelen hukuk âlimleri tarafından okutulmuş; 1917 tarihli Hukuk-ı Aile Kararnâmesi’nin hazırlanmasında da bu birikimin izleri görülmüştür. Bu çalışma, söz konusu süreçte önemli bir yere sahip olan Manastırlı İsmâil Hakkı’nın Vesâilü'l-Felâh fî Mesâili'n-Nikâh adlı eserini transkripsiyon yoluyla literatüre kazandırmayı amaçlamaktadır. Mecelle üslubuna sahip bu eser, Osmanlı aile hukuku literatüründeki ilk örneklerinden biri olması bakımından ayrı bir öneme sahiptir. Çalışmanın bir diğer amacı, Hukuk-ı Aile Kararnâmesi’nde ihtiyaç ve zaruret gerekçesiyle Hanefî mezhebi dışından benimsenen hükümlerin, Kararnâme öncesi eserlerde ne ölçüde yer bulduğunu tespit etmektir. Bu doğrultuda Mahmud Esad Seydişehrî ve Süleyman Sırrı Efendi’nin eserleri de karşılaştırmalı olarak incelenmiş; Osmanlı’nın son döneminde Hanefî mezhebine bağlılığın ilmî ve hukukî düzlemdeki seyri değerlendirilmiştir.