İbn Haldun’un asabiyet ve devlet teorisinin murabıtlar devletine uygulanması

Abstract

Bu çalışmada, İbn Haldun’un Devlet teorisini ve bu teorinin orta çağda Fas ve kuzey Afrika’da kurulan devletlere ne kadar yansıyıp yansımadığını ele almayı hedefledik ve Murabıtlar devletinin durumu özel olarak seçtik. Bununla beraber İbn Haldun’un bu teoriyi ortaya koyarken vurguladığı bazı kavramlar üzerine de durmakta fayda olduğunu düşündük. Onun için asabiye, irtizak, hadar ve bedevîlik gibi kavramlar ve bunların Murabıtlar devleti çerçevesinde de incelemeye çalıştık. İbn Haldun, Orta çağda Fas ve Kuzey Afrika’daki devletlerin kuruluşunun mekanizmasını incelemesinde ne kadar başarılı oldu? Bilindiği üzere İbn Haldun, ortaya koyduğu devlet teorisini desteklemek için en sık kullandığı örnek, yukarıda belirttiğimiz Murabıtlar ve muvahhitler devletlerdir. Biz de teoriyi denetlemek için Murabıtlar devletini seçtik. Önce Mukaddime ve elİber arasındaki ilişkiye, sonra da Sanhace ve siyaset girişimine değindik. Ardından İbn Haldun’un Mukaddime’deki teoriyi el-İber’deki Murabıtlar devletine uygularken, teoriye uysun diye, görmezden geldiği faktör ve olaylardan bahsettik ve sonuçta dediğimiz gibi bu faktörler, teoriyi çürütecek kadar önemlidir.

This work aims to evaluate conformity of Ibn Khaldun’s state theory to the states established in Morocco and North Africa during the middle age with a special focus on Marabouts. Furthermore, it is of vital benefit to consider certain terms of the theory laid out by Ibn Khaldun. Thus, we study the terms such as asabiyyah, irtizaq, Hadarî, bedevi and their implications within the framework of Marabout state. The main question is how successful was Ibn Khaldun while evaluating the establishment mechanisms of the states in North Africa in the middle age. As widely known, Ibn Khaldun uses the examples of Marabouts and Muwahhids to support his state theory. Accordingly, we select the Marabouts to assess his theory. At first stage, we address the relation between Muqaddimah and Al-Iberia and Sanhace and politics. Later, we determine the factors and vital events neglected by Ibn Khaldun for the sake of proving his theory while applying to the Marabouts in Al-Iberia. Obviously, from our point of view, the neglected factors are such important that may lead to disproving of the theory.