İHÜ Araştırma ve Akademik Performans Sistemi
DSpace@İHÜ, İbn Haldun Üniversitesi’nin bilimsel araştırma ve akademik performansını izleme, analiz etme ve raporlama süreçlerini tek çatı altında buluşturan bütünleşik bilgi sistemidir.
Güncel Gönderiler
The level of social sustainability measured by multidimensional poverty index in Serbia, North Macedonia, and Montenegro
(University of Niš, Faculty of Economics, 2024) Nawab, Tabish; Radukić, Snežana
This paper explores multidimensional poverty among Serbia, North Macedonia, Montenegro, and their Roma settlements, highlighting the limitations of traditional income-based measures and the advantages of the Multidimensional Poverty Index (MPI). By analyzing recent studies utilizing Multiple Indicator Cluster Survey (MICS) data, the paper examines critical aspects of poverty, including health, education, and living standards. Findings reveal significant disparities in child school attendance, years of schooling, nutrition, and cooking fuel among selected Western Balkan countries, particularly in Roma populations. The review identifies gaps in the current research, such as insufficient longitudinal data for all Western Balkan countries and a lack of comparative analysis and comprehensive policy evaluations. The paper stresses that more evidence should be presented for the theoretical propositions regarding the nature of these disparities and ways of eliminating them in a sequence that could enhance the quality of life. The main recommendation is that there is a need to examine the relationship between poverty dimensions and policy impact or success to contribute to improving poverty policy initiatives.
Çok kültürlü okullarda eğitimin rolü ve yapay zekâ ilişkisi
(Nobel Bilimsel Eserler, 2026) Varol, Nurgün; Yurdunkulu, Adem; Eğitim Bilimleri Fakültesi, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü
Küreselleşmeyle birlikte toplumlar arası etkileşim artmış, farklı etnik, dilsel ve kültürel geçmişlere sahip bireylerin aynı eğitim ortamlarında bir araya gelmesi yaygınlaşmıştır. Bu durum, çok kültürlü okulların yapısı ve işleyişi üzerinde önemli etkiler yaratmış, eğitim yönetimi disiplininin bu yeni yapıya uygun stratejiler geliştirmesini zorunlu kılmıştır. Çok kültürlü okullar, sadece farklı kültürel arka planlardan gelen öğrencilerin akademik ve sosyal gelişimlerini desteklemekle kalmayıp aynı zamanda kültürel farklılıkların bir zenginlik olarak değerlendirilmesini de sağlamaktadır. Bu bağlamda yapay zekâ (YZ) destekli eğitim sistemleri çok kültürlü okullarda büyük bir dönüşüm potansiyeline sahiptir. YZ teknolojileri, öğrencilerin bireysel öğrenme ihtiyaçlarına uygun kişiselleştirilmiş eğitim programları sunarak eğitimsel fırsat eşitliğini artırabilir. Ayrıca dil engellerini azaltan otomatik çeviri sistemleri ve farklı kültürel geçmişlere duyarlı ders materyalleri, kapsayıcı eğitimi destekleyen teknolojik araçlar olarak öne çıkmaktadır. Bununla birlikte YZ tabanlı sistemlerin eğitimde etkin ve etik kullanımı, eğitim yöneticilerinin karşılaştığı yeni sorumluluk alanlarından biridir. Bu çalışma, çok kültürlü okullarda eğitim yönetiminin rolünü ayrıntılı olarak inceleyerek YZ teknolojilerinin eğitim sürelerine entegrasyonunu değerlendirmektedir. Çalışmanın sonunda, kapsayıcı eğitim anlayışını destekleyen yönetim stratejilerine ilişkin öneriler sunulmaktadır.
Genetik determinizmden makul bir savunuya: Genetik potansiyel ve puslu mantık
(2025) Sansar, Baran
Bu çalışmada Dawkins ve Lewontin’in genlerin insan davranışları ve fizyolojisindeki merkezi konumu üzerine olan görüşlere yer verilmektedir. Ardından ise daha makul bir savunu olarak genetik potansiyel yaklaşımına Lotfi A. Zadeh’nin ortaya attığı puslu mantık teorisi bağlamında ele alınacaktır. Genetik determinizm, cinsiyet, karakter özellikleri, zeka ve diğer fiziksel ya da davranışsal özelliklerin büyük ölçüde genler tarafından belirlendiğini öne süren gen merkezli yaklaşımdır. Modern biyoloji, genetik determinizmin mutlak deterministik olmadığını ve çevre ile etkileşimlerin gen ifadesi ve davranışlarda önemli rol oynadığını vurgular. Lewontin üçlü sarmal (triple helix) metaforu ile gen, çevre ve organizma arasındaki etkileşimler bağlamında insan davranışlarını ve fizyolojisini açıklarken Dawkins ise gen bencildir (selfish gene) metaforu ile gen merkezli bir yaklaşım sergilemektedir. Öte yandan, çok seviyeli seçilimi savunan Lewontin, seçilim biriminin yalnızca genlerle sınırlı olmadığını, hücre, organizma, popülasyon ve çevre gibi farklı biyolojik organizasyon düzeylerinde de etkili olabileceğini vurgular. Genetik potansiyel yaklaşımı, Dawkins ve Lewontin’in görüşlerinde ortak bir zemin sunmaktadır. Genetik potansiyel, canlının çevreye uyum sağlanmadan önce genlerinde var olan potansiyel yetenekleri ifade eder. Bu etkileşimlerin karmaşıklığı, genetik potansiyelin fenotipteki dereceli ve dinamik yansımalarını açıklarken, puslu mantık perspektifi ile daha net bir şekilde modellenebilir. Puslu mantık (fuzzy logic) perspektifinden bakıldığında, genetik determinizm ile çevresel etkiler arasında kesin bir “ya/ya da” ayrımı yapmak yerine, genler ve çevre dereceli ve dinamik bir etkileşim içinde görülür. Böylece fenotipin ortaya çıkışı dereceli ve dinamik bir süreç olarak kavranabilir. Sonuç olarak genetik determinizm tartışmalarında ele alınan gen ve çevrenin fenotipi iki uç arasında dereceli olarak belirleyici olduğuna varılmıştır. Klasik mantıktan farklı olarak, 0 ve 1 arasındaki değerleri de kullanması bakımından puslu mantık, gen ve çevre arasında dinamik bir model sunmaktadır.
The psychology of phubbing: Social disconnection in a hyperconnected world
(Istanbul University Press, 2026) Nazir, Thseen; Eğitim Bilimleri Fakültesi, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü
The Psychology of Phubbing: Social Disconnection in a Hyperconnected World is an in-depth analysis of phubbing, a behaviour that has become pervasive in modern life as individuals increasingly prioritize smartphone use over physical engagement with those around them. This book investigates the origins, psychological roots, and far-reaching consequences of phubbing, emphasizing how technological intrusion has fundamentally reshaped interpersonal communication. The exploration begins by tracing phubbing’s development, a term coined in Australia in 2012 by the “Stop Phubbing” campaign, which was aimed at addressing the growing trend of neglecting others in favor of mobile devices. Through a blend of linguistic innovation and social awareness, this campaign shed light on the behaviour now known as phubbing, where “phone” and “snubbing” combine to capture the act of ignoring someone in favor of a smartphone. This behaviour has since rapidly permeated diverse social contexts, becoming increasingly common across age groups and cultures, and raising concerns about its impact on communication quality
Istanbul Conference on Economics and Society (ISTCES) 2025: Pathways to inclusive growth: Overcoming challenges in emerging and developing African countries: 24-26 September 2025, book of proceedings
(Ibn Haldun University Press, 2026) Vergil, Hasan; Kaplan, Muhittin; Khan, Asad ul Islam; Bekiroğlu, Ayman; Hassan, Arab Dahir; Kömü, Abdulkadir; Cebe, Enes; Vergil, Hasan; Kaplan, Muhittin; Khan, Asad ul Islam; Bekiroğlu, Ayman; Hassan, Arab Dahir; Napari, Ayuba; Abdul Rahman, Mohammed Muntaka; Ibrahim, Mahat Maalim; Kömü, Abdülkadir; Cebe, Enes; Yönetim Bilimleri Fakültesi, İktisat Bölümü
These proceedings compile papers presented at the Istanbul Conference on Economics and Society (ISTCES) 2025, held under the theme "Pathways to Inclusive Growth: Overcoming Challenges in Emerging and Developing African Countries." Held at Ibn Haldun University from September 24-26, 2025, the conference examined key issues related to economic growth, inclusiveness, institutional structures, inequality, and sustainable development, with a primary focus on African economies. The contributions included in this volume engage with current debates in economics and the social sciences through a variety of country cases and analytical approaches.
This volume aims to contribute to the literature by presenting both theoretical perspectives and empirical research on inclusive growth and development policies. Bringing together studies that employ diverse methods and frameworks, it serves as a current and comparative reference for researchers, academics, and practitioners interested in development economics and related fields.
