İHÜ Araştırma ve Akademik Performans Sistemi
DSpace@İHÜ, İbn Haldun Üniversitesi’nin bilimsel araştırma ve akademik performansını izleme, analiz etme ve raporlama süreçlerini tek çatı altında buluşturan bütünleşik bilgi sistemidir.
Güncel Gönderiler
Harnessing IT-OT convergence for digital transformation: An integrated framework for effective project management, skill development, team coordination and collaboration in manufacturing industry
(CRC Press, 2025) Özpınar, Alper; Soofastaei, Ali; Özpınar, Mustafa Alper
This chapter serves as a thorough manual for mastering the complexities associated with the convergence of Information Technology (IT) and Operational Technology (OT), the overarching journey of digital transformation, and the nuanced facets of Industry 4.0 within the framework of an organization. It presents an academic yet highly pragmatic blueprint to delineate and enhance the essential elements for a fruitful adoption process. Central to this discussion are sophisticated project management methodologies, tailored skill enhancement programs, efficient team coordination practices, and cultivating a cooperative work ethos. To bridge the gap between abstract theories and their practical,realworld applications, this chapter meticulously converts the lofty principles of digital transformation into pragmatic, step-by-step guidance that organizations can customize according to their distinct prerequisites. It endeavors to equip readers with a deep comprehension of the theoretical underpinnings and practical implications of Industry 4.0, laying down a comprehensive roadmap to navigate the intricacies of its implementation. The primary goal of this narrative is to endow businesses, executives, and industry practitioners with the insight and instrumentalities requisite for effectively navigating and leading the change brought about by digital transformation and the advent of Industry 4.0. It stresses the importance of fostering an innovative culture, one that is conducive to the continuous development of essential skills and the promotion of synergistic team interactions. By arming stakeholders with these strategic insights and tools, the chapter aims to facilitate organizations in their endeavor to excel and prosper in the dynamic landscape of the digital industrial revolution. Furthermore, this chapter goes beyond the foundational concepts to explore advanced strategies for leveraging IT-OT convergence in driving operational excellence and competitive advantage. It delves into case studies and real-world examples to illustrate the transformative potential of digital technologies when effectively integrated across organizational processes. By examining the challenges and successes of early adopters, the chapter provides valuable lessons and best practices that can be adapted and applied across various industry sectors. In summary, this comprehensive guide is crafted as a repository of knowledge and a catalyst for action, inspiring organizations to embrace the challenges and opportunities of the digital era. It aims to demystify the complexities of digital transformation and Industry 4.0, offering a clear and actionable framework for leaders to drive innovation, enhance operational efficiency, and cultivate a forwardthinking organizational culture.
The level of social sustainability measured by multidimensional poverty index in Serbia, North Macedonia, and Montenegro
(University of Niš, Faculty of Economics, 2024) Nawab, Tabish; Radukić, Snežana
This paper explores multidimensional poverty among Serbia, North Macedonia, Montenegro, and their Roma settlements, highlighting the limitations of traditional income-based measures and the advantages of the Multidimensional Poverty Index (MPI). By analyzing recent studies utilizing Multiple Indicator Cluster Survey (MICS) data, the paper examines critical aspects of poverty, including health, education, and living standards. Findings reveal significant disparities in child school attendance, years of schooling, nutrition, and cooking fuel among selected Western Balkan countries, particularly in Roma populations. The review identifies gaps in the current research, such as insufficient longitudinal data for all Western Balkan countries and a lack of comparative analysis and comprehensive policy evaluations. The paper stresses that more evidence should be presented for the theoretical propositions regarding the nature of these disparities and ways of eliminating them in a sequence that could enhance the quality of life. The main recommendation is that there is a need to examine the relationship between poverty dimensions and policy impact or success to contribute to improving poverty policy initiatives.
Çok kültürlü okullarda eğitimin rolü ve yapay zekâ ilişkisi
(Nobel Bilimsel Eserler, 2026) Varol, Nurgün; Yurdunkulu, Adem; Eğitim Bilimleri Fakültesi, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü
Küreselleşmeyle birlikte toplumlar arası etkileşim artmış, farklı etnik, dilsel ve kültürel geçmişlere sahip bireylerin aynı eğitim ortamlarında bir araya gelmesi yaygınlaşmıştır. Bu durum, çok kültürlü okulların yapısı ve işleyişi üzerinde önemli etkiler yaratmış, eğitim yönetimi disiplininin bu yeni yapıya uygun stratejiler geliştirmesini zorunlu kılmıştır. Çok kültürlü okullar, sadece farklı kültürel arka planlardan gelen öğrencilerin akademik ve sosyal gelişimlerini desteklemekle kalmayıp aynı zamanda kültürel farklılıkların bir zenginlik olarak değerlendirilmesini de sağlamaktadır. Bu bağlamda yapay zekâ (YZ) destekli eğitim sistemleri çok kültürlü okullarda büyük bir dönüşüm potansiyeline sahiptir. YZ teknolojileri, öğrencilerin bireysel öğrenme ihtiyaçlarına uygun kişiselleştirilmiş eğitim programları sunarak eğitimsel fırsat eşitliğini artırabilir. Ayrıca dil engellerini azaltan otomatik çeviri sistemleri ve farklı kültürel geçmişlere duyarlı ders materyalleri, kapsayıcı eğitimi destekleyen teknolojik araçlar olarak öne çıkmaktadır. Bununla birlikte YZ tabanlı sistemlerin eğitimde etkin ve etik kullanımı, eğitim yöneticilerinin karşılaştığı yeni sorumluluk alanlarından biridir. Bu çalışma, çok kültürlü okullarda eğitim yönetiminin rolünü ayrıntılı olarak inceleyerek YZ teknolojilerinin eğitim sürelerine entegrasyonunu değerlendirmektedir. Çalışmanın sonunda, kapsayıcı eğitim anlayışını destekleyen yönetim stratejilerine ilişkin öneriler sunulmaktadır.
Genetik determinizmden makul bir savunuya: Genetik potansiyel ve puslu mantık
(2025) Sansar, Baran
Bu çalışmada Dawkins ve Lewontin’in genlerin insan davranışları ve fizyolojisindeki merkezi konumu üzerine olan görüşlere yer verilmektedir. Ardından ise daha makul bir savunu olarak genetik potansiyel yaklaşımına Lotfi A. Zadeh’nin ortaya attığı puslu mantık teorisi bağlamında ele alınacaktır. Genetik determinizm, cinsiyet, karakter özellikleri, zeka ve diğer fiziksel ya da davranışsal özelliklerin büyük ölçüde genler tarafından belirlendiğini öne süren gen merkezli yaklaşımdır. Modern biyoloji, genetik determinizmin mutlak deterministik olmadığını ve çevre ile etkileşimlerin gen ifadesi ve davranışlarda önemli rol oynadığını vurgular. Lewontin üçlü sarmal (triple helix) metaforu ile gen, çevre ve organizma arasındaki etkileşimler bağlamında insan davranışlarını ve fizyolojisini açıklarken Dawkins ise gen bencildir (selfish gene) metaforu ile gen merkezli bir yaklaşım sergilemektedir. Öte yandan, çok seviyeli seçilimi savunan Lewontin, seçilim biriminin yalnızca genlerle sınırlı olmadığını, hücre, organizma, popülasyon ve çevre gibi farklı biyolojik organizasyon düzeylerinde de etkili olabileceğini vurgular. Genetik potansiyel yaklaşımı, Dawkins ve Lewontin’in görüşlerinde ortak bir zemin sunmaktadır. Genetik potansiyel, canlının çevreye uyum sağlanmadan önce genlerinde var olan potansiyel yetenekleri ifade eder. Bu etkileşimlerin karmaşıklığı, genetik potansiyelin fenotipteki dereceli ve dinamik yansımalarını açıklarken, puslu mantık perspektifi ile daha net bir şekilde modellenebilir. Puslu mantık (fuzzy logic) perspektifinden bakıldığında, genetik determinizm ile çevresel etkiler arasında kesin bir “ya/ya da” ayrımı yapmak yerine, genler ve çevre dereceli ve dinamik bir etkileşim içinde görülür. Böylece fenotipin ortaya çıkışı dereceli ve dinamik bir süreç olarak kavranabilir. Sonuç olarak genetik determinizm tartışmalarında ele alınan gen ve çevrenin fenotipi iki uç arasında dereceli olarak belirleyici olduğuna varılmıştır. Klasik mantıktan farklı olarak, 0 ve 1 arasındaki değerleri de kullanması bakımından puslu mantık, gen ve çevre arasında dinamik bir model sunmaktadır.
The psychology of phubbing: Social disconnection in a hyperconnected world
(Istanbul University Press, 2026) Nazir, Thseen; Eğitim Bilimleri Fakültesi, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü
The Psychology of Phubbing: Social Disconnection in a Hyperconnected World is an in-depth analysis of phubbing, a behaviour that has become pervasive in modern life as individuals increasingly prioritize smartphone use over physical engagement with those around them. This book investigates the origins, psychological roots, and far-reaching consequences of phubbing, emphasizing how technological intrusion has fundamentally reshaped interpersonal communication. The exploration begins by tracing phubbing’s development, a term coined in Australia in 2012 by the “Stop Phubbing” campaign, which was aimed at addressing the growing trend of neglecting others in favor of mobile devices. Through a blend of linguistic innovation and social awareness, this campaign shed light on the behaviour now known as phubbing, where “phone” and “snubbing” combine to capture the act of ignoring someone in favor of a smartphone. This behaviour has since rapidly permeated diverse social contexts, becoming increasingly common across age groups and cultures, and raising concerns about its impact on communication quality
