İHÜ Araştırma ve Akademik Performans Sistemi
DSpace@İHÜ, İbn Haldun Üniversitesi’nin bilimsel araştırma ve akademik performansını izleme, analiz etme ve raporlama süreçlerini tek çatı altında buluşturan bütünleşik bilgi sistemidir.
Güncel Gönderiler
Mantıktan Metafiziğe: İsmâil Gelenbevî'de modalite-metafizik ilişkisi
(İBER Akademi Yayınları, 2024) Beşikci, Abdurrahman; Işık, Ahmet Erdem; İslami İlimler Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Bölümü
Modalite-metafizik ilişkisi erken dönemden beri düşünce tarihinin sıklıkla incelenen meselelerinden biri olup günümüzde de önemini korumaktadır. Son dönem Osmanlı uleması arasında ön plana çıkan isimlerden İsmâil Gelenbevî gerek mantık gerek metafizik konuları içeren çokça eser kaleme almış ve hem muasırları hem de sonra gelenlerce takip edilmiş, incelenmiştir. Modalite konusunda Risâletü miftâḥi bâbi’l-müveccehât isimli bir eser de kaleme alan Gelenbevî aynı zamanda Burhân fî ʿilmi’l-mîzân isimli mantık kitabı ve birçok kısa risalesi ile modalite tartışmalarına ciddi bir katkı sunmuştur. Bu çalışma, modalitenin mantık ilminde nasıl ortaya çıktığını ve modaliteden metafiziğe geçişin keyfiyetini incelemeyi hedeflemektedir. Söz konusu geçiş ile kasıt pratik örneklerde modalitenin etkisinin gösterilmesi değil, aksine mezkûr ilişkinin teorik zemininin kurulmasıdır. Yani bu çalışmada herhangi bir belirli metafizik meseleye modal zeminde değinilmeyecek, metafiziğin modal zeminde nasıl inşa edildiği araştırılacaktır. Bu inşanın güvenilirliğini temin etmek için modalitenin metafizikten herhangi bir ilke almadan inşasına, mantığın metafizikî bir ilim olarak öncelemesinin keyfiyetine odaklanılacaktır. Ayrıca modalitenin ortaya çıktığı zemini araştırmak için beş tümel konusuna kadar inerek detaylı bir inceleme yapılacak ve ikinci bölümde modalitenin inşası olmaksızın bir metafiziğin mümkün olmadığı Gelenbevî örneğinde gösterilecektir.
Bu çalışma, insanın düşünme sürecinin keyfiyetini inceleyip onu hatadan korumayı hedefleyen disiplin olan mantığın, modalite konusu özelinde varlığa dair algımızı inşa eden metafizik ile olan ilişkisini incelemektedir.
Fetih'ten Tanzimat'a Osmanlı'da mantık: Şemsiyye varken Burhân'a ne hacet?
(Ensar Neşriyat, 2025) Beşikci, Abdurrahman; Çelebi, İlyas; İslami İlimler Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Bölümü
Hamd, bizlere O'nu tanıma imkânı sunan akıl nimetini bahşeden Allah'a mahsustur. Salât ve selâm ise akledenlerin en hayırlısı, Efendimiz, Peygamberimiz Hazret-i Muhammed Mustafa (s.a.v.)'ya, âline ve ashâbına olsun.
Bir ilim olarak mantık, başta Osmanlı coğrafyası olmak üzere, İslam dünyasının her köşesinde okunmuş, okutulmuştur. Dolayısıyla, İslam coğrafyasında üretilen bilgiyi anlamlandırma noktasında mantık tarihi çalışmaları büyük önem arz etmektedir. İsmâil Gelenbevî (v. 1205/1791) mantığı "tepesinde meşale bulunan bir alem (bayrak)" olarak nitelendirir. Bu vasfıyla mantık, düşünceye yok gösterir, ilimlere hizmet eder. Gelenbevî mantığın "ilimlerin hizmetkârı" olduğunu söylerken Rasulullah (s.a.v.)'ın "Bir kavmin efendisi onlara hizmet edenidir" kavl-i şerîfine işarette bulunmaktadır. Bir diğer ifadeyle mantık, ilimler kavminin hizmetkârı, yani ilimlerin efendisidir. Yine Gelenbevî'nin ifadesiyle mantık, "mehri eksik edilmemesi gereken" bir ilimdir. Pek çok müşkülün reçetesi bu ilimde saklıdır...
Filibe'ye sürgün edilen âlim: Ahıskalı Ali Fikri Efendi
(İSAV Yayınları, 2025) Beşikci, Abdurrahman; İslami İlimler Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Bölümü
Medeniyetlerin sürekliliği, milletlerin geçmişleriyle olan bağı kitaplar değil, şahıslar üzerinden sağlanır. Kitaplar her ne kadar sürekliliğin alametleri olsa da, esas olan alamet değil, alametleri bırakan isimlerdir. Nitekim kütüphaneler dolusu kitap tek başına asla bir medeniyet peydah edemez. Bir medeniyetin varlığı ve sürekliliği, bu kitapları anlayan, anlamlandıran ve gündelik yaşamda karşılığını görebilen insanların varlığı iledir. Buna karşın, bir medeniyetin varlık ve sürekliliğini sadece kitaplar ile devam ettirmek isteyen kimseler, kitaplara zerk edilen bir medeniyet algısının yaşanılabilir formunu anlamaktan acizdir. Âlimler, kitaplardaki satırlardan çok daha fazlasını söyleyebilen kimselerdir. Nitekim onlar bir medeniyetin taklitçileri değil, kurucularıdır...
Ahmet Yaşar Hocaefendi'nin akîde öğretimindeki usulü: Hulâsatun Li'L-Âbidîn örneği
(Trabzon Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları, 2025) Beşikci, Abdurrahman; Ayyıldız, Mahmut; Malkoç, Abdulkerim; Balık, Emrah; Ustakurt, Furkan; İslami İlimler Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Bölümü
Kişinin yaratıcısına, sıfatlarına ve fiillerine dair inanması gereken esasları ifade eden akaid, kişinin dinle kurduğu ilişkide ilk noktayı temsil eder. Buna göre kişi söz konusu bilgilerle iman eder ve boyun eğerse "mümin" vasfını kazanır. Buna mukabil, bu bilgilerin bazısının inkârı kişiyi kâfir, bazısının inkârı ise bidat ehli kılacaktır. Bu çerçevede kaleme alınan kitaplara da akaid kitabı adı verilmektedir. Akaid söz konusu olduğunda, yeni ve farklı olan zemmedilir...
Married individuals’ attitudes toward family and couple therapy: A qualitative study in the Turkish context
(Taylor & Francis, 2026) Kaya, Nurevşah; Yavuz Güler, Çiğdem; Eğitim Bilimleri Fakültesi, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü
This qualitative study explored married individuals’ attitudesand perceptions toward family and couple therapy. Semi-structured interviews were conducted with 15 participants ofvarying ages, occupations, and marriage durations, and thedata were analyzed thematically. Findings indicated generallypositive attitudes toward couples therapy, alongside significantbarriers to seeking help, including privacy concerns, socialstigma, traditional coping strategies, financial difficulties, lack ofinformation, and misconceptions about therapy. Younger, moreeducated, and relationally open participants viewed therapymore favorably, whereas older individuals showed greater resis-tance. Identifying personal, cultural, and social factors influenc-ing help-seeking may reduce barriers and promote professionalsupport for couples.
